Polityka Ekologiczna Państwa 2030 – wiele problemów, jeszcze więcej oczekiwań

Zalania i podtopienia, upały, susze… Brzmi jak scenariusz filmu katastroficznego. Tymczasem takie zjawiska pogodowe przewiduje w kolejnym dziesięcioleciu w Polsce uchwalony 6 września 2019 r. przez Radę Ministrów dokument „Polityka ekologiczna państwa 2030”[1].

Z jakimi problemami środowiskowymi mierzy się polskie społeczeństwo?

W „Polityce ekologicznej państwa 2030” (PEP2030) zdiagnozowano obecny stan środowiska. Wśród mających wystąpić w Polsce w kolejnych latach zjawisk pogodowych zaakcentowane zostały coraz dłuższe fale upałów, krótkie i intensywne opady deszczu mogące powodować zalania i podtopienia a także częstsze susze letnie i wiosenne.

Zauważono już obecnie występujące szczególnie na terenie Wielkopolski, Mazowsza i Kujaw deficyty wody a także nieodpowiedni stan Morza Bałtyckiego, między innymi w związku z problemem sinic. Dostrzeżono też zły stan powietrza i wykraczające poza normy stężenie w powietrzu pyłu zawieszonego oraz benzo(a)pirenu. Podjęto także problem niekontrolowanej urbanizacji, a co za tym idzie zmniejszania się terenów zieleni, zabudowy korytarzy i klinów napowietrzających.

W PEP2030 zwrócono uwagę między innymi na nasilające się skutki zmian klimatu, zwiększającą się konkurencję o zasoby naturalne oraz negatywny wpływ środowiska na zdrowie ludzi.

Jak rozwiązać te problemy?

Cieszy trafna i szczegółowa diagnoza stanu środowiska. W PEP2030 zaprezentowano wiele propozycji rozwiązań mających na celu jego poprawę. Zwrócono uwagę na rolę jednostek samorządu terytorialnego w osiągnięciu celów polityki ekologicznej  ze względu na pełnione przez nie zadania z zakresu planowania zagospodarowania przestrzennego. Kwestią priorytetową ma być zwalczanie przestępstw przeciwko środowisku oraz wspieranie wdrażania innowacyjnych technologii środowiskowych. Ciekawą jest propozycja realizacji przedsięwzięć proekologicznych w formule partnerstwa publiczno-prywatnego. W PEP2030 odniesiono się także do polityki energetycznej Polski, a szczególnie projektu polityki energetycznej Polski do 2040 roku, podkreślając ścisły związek obu tych dokumentów. W tym miejscu warto jednak wskazać, że polityka energetyczna Polski do 2040 roku wciąż znajduje się w fazie projektu. Nie można więc stwierdzić na tym etapie jaki będzie miała kształt i w jakim ostatecznie stopniu te dwa dokumenty będą ze sobą spójne.

Pozytywnie można się odnieść także do zawarcia w PEP2030 ram finansowych programu i propozycji rozłożenia wydatków ze środków publicznych.

Pośród tak licznych zalet PEP2030 należy jednak wskazać jej jedną zasadniczą wadę – moc wiążącą. PEP2030 stanowi strategię rozwoju w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2006 roku o zasadach prowadzenia polityki rozwoju[2] i na podstawie art. 14 ust. 5 przyjmowana jest przez Radę Ministrów w drodze uchwały. Jest to dokument określający podstawowe uwarunkowania, cele i kierunki rozwoju odnoszące się do sektorów, dziedzin, regionów lub rozwoju przestrzennego, w tym obszarów metropolitalnych i obszarów funkcjonalnych. Jak stanowi art. 93 ust. 1. Konstytucji RP[3] uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu te akty. Jest to więc dokument wewnętrznie obowiązujący. PEP2030 można zakwalifikować jedynie jako dokument planistyczny określający kierunek działania.

Należy też wskazać na brak zawartych w dokumencie propozycji aktów prawnych wprowadzających zawarte w PEP2030 wnioski „w życie”. Dokument, choć obszerny, bo posiadający ponad 300 stron nie zawiera propozycji legislacyjnych określając jedynie kierunki interwencji.

Podsumowanie

Ostatecznie „Politykę ekologiczną Państwa 2030” należy ocenić pozytywnie. W dokumencie znajduje się wiele ciekawych rozwiązań i propozycji działań. Zastanowić się należy nad wzmocnieniem roli OZE w realizacji celów PEP2030. Jak stwierdzono w dokumencie „Polska posiada duży potencjał w ograniczaniu koncentracji GHG (gazu cieplarnianego – uwaga autorki) w powietrzu poprzez m.in.: poprawę efektywności wykorzystania paliw, wykorzystanie potencjału lasów, wykorzystanie biomasy leśnej i rolnej dla produkcji energii z OZE w dedykowanych instalacjach (…)”[4]. Ten potencjał zdecydowanie warto wykorzystać.

Wobec ostatnich licznych strajków klimatycznych PEP2030 nabrało jeszcze większego znaczenia. Społeczeństwo na całym świecie coraz liczniej i bardziej stanowczo wyraża swoje zaniepokojenie obecnym stanem środowiska. Wskazać tu  można niedawny strajk klimatyczny w Londynie, szeroko komentowane w mediach wystąpienie Grety Thunberg w Parlamencie Europejskim i na szczycie klimatycznym ONZ, czy młodzieżowe protesty klimatyczne, które miały miejsce także w Polsce. Miejmy nadzieję, że zawarte w PEP2030 propozycje działań będą stopniowo konkretyzowane i realizowane w kolejnych latach i będą skutkować poprawą stanu naszego środowiska.

 

 

Autor: Karolina Błaszczyk, Junior Associate w Kancelarii Pydo i Wspólnicy

[1] Załącznik do uchwały nr 67 Rady Ministrów z dnia 16 lipca 2019 r. (poz. 794) „Polityka Ekologiczna Państwa 2030 – strategia rozwoju w obszarze środowiska i gospodarki wodnej”.

[2] Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 roku o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1295).

[3] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r . Nr 78, poz. 483).

[4] Załącznik do uchwały nr 67 Rady Ministrów z dnia 16 lipca 2019 r. (poz. 794) „Polityka Ekologiczna Państwa 2030 – strategia rozwoju w obszarze środowiska i gospodarki wodnej”, s. 34.

Zadaj nam pytanie

Zadzwoń do nas lub wypełnij poniższy formularz, a skontaktujemy się z Tobą. Staramy się odpowiadać na wszystkie zapytania w ciągu 24 godzin w dni robocze.